Pedagogisch werkplan van de gastouder (VOORBEELD)

Mail die we eind december / begin juanuari 2026 hebben gestuurd: 
Beste gastouder, 
Als gastouder speel je een belangrijke rol in de ontwikkeling van de kinderen die je opvangt. Daarom is het van belang dat je handelt volgens het pedagogisch beleidsplan van ons gastouderbureau. Dit beleidsplan is gebaseerd op de vier basisdoelen van professor Riksen-Walraven en biedt een verantwoorde pedagogische basis voor de opvang. Het gaat uit van:

1. Een emotioneel veilige omgeving bieden voor kinderen.
2. Het stimuleren om kinderen hun eigen talenten te ontwikkelen.
3. De bevordering van sociale vaardigheden.
4. Het overbrengen van normen en waarden uit de samenleving.

Naast het pedagogisch beleidsplan van het gastouderbureau wordt per 2026 een pedagogisch werkplan verplicht voor alle gastouders. Dit werkplan is een persoonlijk document waarin jij beschrijft hoe je de pedagogische uitgangspunten in de praktijk brengt.

Wat is het verschil tussen het pedagogisch beleidsplan en het pedagogisch werkplan?
* Het pedagogisch beleidsplan is opgesteld door het gastouderbureau en beschrijft de algemene pedagogische visie en richtlijnen waar alle aangesloten gastouders zich aan houden.

* Het pedagogisch werkplan is specifiek voor jouw opvanglocatie en laat zien hoe jij invulling geeft aan het pedagogische beleidsplan. Het beschrijft wat je doet als gastouder op de werkvloer, hoe je het doet en waarom je het zo doet. De gastouder kan het pedagogisch werkplan vormgeven op een manier die bij hem/haar past. Het mag kort of lang zijn, met foto’s of tekeningen, als video of verhaal. Het belangrijkste is dat ouders duidelijk begrijpen hoe de gastouder voor hun kind zorgt.

We hebben een concept pedagogisch werkplan opgesteld dat je kunt gebruiken als leidraad of als standaard werkplan. Door dit werkplan door te lopen en de vragen in te vullen, heb je jouw pedagogisch werkplan al grotendeels compleet. Wellicht is het CONCEPT pedagogisch werkplan van Gastouderbureau Betsie behoorlijk uitgebreid echter, we verwachten dat er dadelijk verschil zit in de eisen die het ministerie oplegt en de interpretatie hoe de GGD ermee om gaat, vandaar dat we een wat uitgebreider concept neergelegd hebben. Dit werkplan lijkt misschien ingewikkeld, maar wees gerust: we helpen je hier graag bij!

Werk je met meerdere gastouderbureaus en/of op meerdere locaties?
Dan hoef je maar één pedagogisch werkplan te maken. Je moet laten zien hoe je met meerdere pedagogische beleidslijnen werkt. Zorg ervoor dat je in het pedagogisch werkplan het zo omschrijft dat er niet verwezen wordt naar Gastouderbureau Betsie maar maak het algemeen b.v. de bemiddelde gastoudersbureau(s).
Werk je als gastouder op verschillende locaties dan dien je ook PER locatie een pedagogisch werkplan te hebben. Het verschil zal dan zitten in het aantal kinderen, leeftijden en met name de beschrijving van de locatie.

LAY-OUT Pedagogisch werkplan
Klik op de volgende link voor een leeg lay-out van een voorbeeld pedagogisch werkplan. Dit is een leidraad die je kunt gebruiken, maar het staat je vrij om een eigen format te hanteren, zolang het werkplan duidelijk beschrijft hoe jij jouw opvang ziet, zodat je hier bewust over nagedacht hebt.
Heb je al een pedagogisch werkplan opgesteld? Stuur het dan per e-mail naar ons toe, zodat we het kunnen toevoegen aan je dossier.

Heb je vragen of wil je ondersteuning bij het opstellen of aanpassen van je werkplan? Neem dan gerust contact met ons op. We helpen je graag verder!

Een kindvolgsysteem is niet noodzakelijk/verplicht, wel moet de gastouder kunnen uitleggen hoe dat de ontwikkeling gevolgd wordt. In onze standaard layout pedagogisch werkplan staat:

Als gastouder volg ik de ontwikkeling van ieder kind dat ik opvang op een praktische en eenvoudige manier. Het gaat om praktisch volgen, tijdig signaleren, bewust kijken, opmerken en met ouders bespreken hoe een kind zich ontwikkelt.
Ik werk niet met een verplicht kind volgsysteem of uitgebreide observatielijsten, maar heb gewoon structureel aandacht voor de volgende ontwikkelingsgebieden:

• Emotionele ontwikkeling (hechting, veiligheid, zelfvertrouwen)
• Sociale ontwikkeling (omgaan met andere kinderen, delen, communicatie)
• Cognitieve ontwikkeling (denken, taal, nieuwsgierigheid)
• Motorische ontwikkeling (grove en fijne motoriek)
• Zelfredzaamheid (eten, aankleden, zindelijkheid)

Hoe volg ik dit in de praktijk?

• Ik observeer het kind tijdens dagelijkse activiteiten.
• Ik noteer of onthoud bijzondere ontwikkelingen of zorgen.
• Ik heb minimaal één keer per jaar (of vaker indien nodig) een (kort)
  ontwikkelgesprek met ouders hoe het gaat.
• Bij vragen of zorgen stem ik dit laagdrempelig af met ouders en indien nodig in
  overleg met het gastouderbureau.

Gesprekken met ouders
Minimaal één keer per jaar heeft de gastouder een kort ontwikkelgesprek met ouders.

In dit gesprek komen o.a. aan bod:

• Hoe het kind zich ontwikkelt op bovengenoemde gebieden
• Eventuele bijzonderheden of zorgen
• Waar het kind plezier aan beleeft of juist moeite mee heeft
• Afspraken voor de komende periode

Ouders beslissen altijd zelf of informatie wordt doorgegeven aan de basisschool (bijvoorbeeld via het overdrachtsformulier). Indien informatie over de ontwikkeling wordt vastgelegd, is toestemming vereist in verband met de AVG. Dit geldt voor zowel de gastouder als het gastouderbureau. De gastouder kan hiervoor gebruik maken van het toestemmingsformulier vastleggen kindgegevens (AVG)

Meer informatie omtrent het volgen van de ontwikkeling:
Per 1 juli 2026 zijn gastouders verplicht om de ontwikkeling van het kind te volgen. Door het kind op verschillende ontwikkelingsgebieden te observeren, krijgt de gastouder inzicht in de ontwikkeling. Met dit inzicht bekijkt de gastouder hoe kinderen het beste gestimuleerd kunnen worden in hun ontwikkeling en hoe de gastouder hiernaar kan handelen. Ook signaleren zij hierdoor eventuele problemen in de ontwikkeling van het kind, zodat ze ouders kunnen doorverwijzen naar passende instanties. De pedagogisch beleidsmedewerker van het gastouderbureau kan hierbij helpen, bijvoorbeeld door middel van coaching. De gastouder beschrijft in het pedagogisch werkplan hoe de ontwikkeling wordt gevolgd. 

Het volgen van de ontwikkeling van het kind is vormvrij. Dit betekent dat iedere gastouder zelf een manier en werkwijze kan kiezen die bij de gastouder past. Door bij deze eis geen vaste vorm voor te schrijven voor het volgen van de ontwikkeling van het kind, biedt dit meer flexibiliteit en mogelijkheden voor de gastouder in de dagelijkse opvangpraktijk.

De gastouder kan afspraken maken met ouders over het volgen van de ontwikkeling van het kind. De gastouder kan de bevindingen delen met de ouders van het kind. Als ouders dit willen, dan kunnen zij deze gegevens delen. Bijvoorbeeld met de basisschool of de buitenschoolse opvang als het kind vier jaar wordt. Of met passende instanties als zij met het kind worden doorverwezen voor verdere ondersteuning. Als de gastouder zelf de gegevens wil delen met anderen dan de ouders (zoals school of de buitenschoolse opvang), dan moet de gastouder hier uitdrukkelijk toestemming voor vragen aan de ouders van het kind (AVG artikel 7). 

Verplichting: 7 uur scholing per jaar door de gastouder. Dit kan van alles zijn zoals het volgen van een webinar, stukken tekst (vakliteratuur) lezen, themabijeenkomst bezoeken,  training, workshop, online module (b.v. cursus leren herkennen van signalen over kindermishandeling, webina over veilig slapen of aanbieden van gezonde kinderopvang, vakliteratuur, cursus gericht op ondernemerschap, boek lezen over de ontwikkeling van kinderen. De inhoud kiest de gastouder zelf, zolang deze bijdraagt aan verantwoorde opvang. EHBO valt niet onder permanente educatie.

Het gastouderbureau zal hiervoor +/- om de maand iets aanbieden in de vorm van b.v. webinars, themabijeenkomsten, vakliteratuur etc. Dit wordt genoteerd op een zogenaamd Permanente educatie formulier wat door de gastouder elke keer aangevuld wordt om zo aan de 7 uur jaarlijks te komen. 

De gastouder moet kunnen laten zien wat er is gedaan aan permanente educatie. Dit kan bijvoorbeeld met een certificaat, bewijs van aanwezigheid of verslag van wat er is geleerd.

Vastleggen:  De gastouder ontvangt hiervoor een Permanente educatie formulier waarin je de pedagogische educatie kunt vastleggen. Wordt vervolgd. 

Onze gastouder zullen door Gastouderbureau Betsie (door de bemiddelingsmedewerkster) gecoachd gaan worden (minimaal 3 uur per jaar), dit gaan we praktisch doen doordat we minimale 2 fysieke locatie bezoeken gaan inplannen;
Bezoek 1: Risico-inventarisatie (veiligheid & gezondheid) Zoals je al gewend bent.
Bezoek 2: Coaching → coachinggesprek bij de gastouder, ondertekenen van formulier.
Vervolgens hebben we een contactmoment via telefoon/teams/facetime voor het voortgangsgesprek met de gastouder. (Dus het voortgangsgesprek wordt niet meer op locatie gevoerd)

Het tweede bezoek zal langer duren dan dat je dat gewend bent. Wij leggen vast wat de vorm en inhoud is van de coaching en dit formulier zal worden ondertekend. De wijze waarop de coaching wordt aangeboden is vormvrij. Dit kunnen dus individuele coachingsgesprekken zijn of bijvoorbeeld observaties door ons bemiddelingsmedewerkster met nabespreking waarin kwaliteiten en ontwikkelpuntenworden besproken. (Ook valt online coaching / videobellen / groepscoaching of intervisie onder coachting) 

De gastouder voert voorafgaand aan de coaching samen met de pedagogisch beleidsmedewerker een gesprek over de vorm en de inhoud van de coaching. Zij leggen deze afspraken schriftelijk vast en ondertekenen dit. De coaching moet aansluiten op de ontwikkelbehoefte van de gastouder. 

Het is belangrijk dat de gastouder kan toelichten waar de coaching over ging en wat de gastouder meeneemt in het werk.

Vastleggen:  In het coachingsformulier worden de vorm en inhoud vastgelegd op papier. Wees gerust inhoudelijk gaan we AVG gevoelige informatie niet vastleggen 

Voor NIEUWE gastouders die starten vanaf 1 juli 2026, geldt een nieuwe opleidingseis. De opleiding van deze gastouders moet een verplichte pedagogische module bevatten. De opleidingen in de ministeriële regeling bijlage 1a kwalificeren zelfstandig. De opleidingen in bijlage 1b kwalificeren alleen met een aanvullende pedagogische module, zoals is opgenomen in bijlage  1c of in de cao Kinderopvang.
Samengevat;

Heb je een diploma die valt onder bijlage 1a, dan voldoe je meteen.
Heb je een diploma die valt onder bijlage 1b, dan dien je een pedagogische module te doorlopen (zie bijlage 1c) 

De nieuwe opleidingseis geldt niet voor huidige gastouders die vóór 1 juli 2026 zijn ingeschreven in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) met een plek voor kinderopvang. De opleidingseis geldt niet zolang ze met een locatie geregistreerd staan in het LRK, of na een uitschrijving binnen 6 maanden weer staan ingeschreven met een locatie. Voor huidige gastouders gelden dezelfde opleidingseisen die vóór 1 juli 2026 golden.

Maximaal twee bureaus per gastouder toegestaan. Wees gerust hiervoor geldt een lange overgangsregeling. Als je bij 3 verschillende gastouderbureaus contracten hebt lopen dan mag je die laten lopen tot dat bij een van de gastouderbureau de relaties stopt. Mocht je 2 gastouderbureaus hebben en je wilt overstappen naar een andere gastouderbureau dan is dat ook mogelijk. 

 Verruiming leeftijd eigen kinderen
Eigen kinderen tellen mee tot 8 jaar in de beroepskracht-kindratio (BKR) (voorheen tot 10 jaar).

Kinderopvangtoeslag
Kinderopvangtoeslag ook voor gastouders die hun eigen kinderen bij een andere gastouder plaatsen (voorheen alleen mogelijk bij dagopvang/BSO).

Achterwacht
De achterwacht is een volwassene die beschikbaar is, telefonisch bereikbaar en in geval van nood binnen 15 minuten aanwezig kan zijn. Houd bij het aanstellen van een achterwacht rekening met de beschikbaarheid van de achterwacht. Zorg ervoor dat als de (vaste) achterwacht niet beschikbaar is (bijvoorbeeld door vakantie, werk of verkeer), de gastouder in dat geval een andere volwassene als achterwacht heeft.

• Elke gastouder moet een achterwacht hebben, ongeacht het aantal kinderen.
• Binnen 15 minuten beschikbaar in noodgevallen.
• Geen diploma of VOG vereist.

Risico-inventarisatie
Ondertekend kopie is voldoende om op locatie te hebben. (Dus mag ook digitaal)

Speeltoestellen en kinderbedjes vallen niet meer onder de Warenwet. 

Voortgangsgesprekken mogen telefonisch / digitaal plaatsvinden (niet meer verplicht fysiek).

1. Waarom nieuwe kwaliteitsmaatregelen?

• Doelstellingen:
• Verdere professionalisering van de gastouderopvang.
• Verbetering van de pedagogische begeleiding door gastouderbureaus.
• Zorgen voor een basiskwaliteit in de hele sector, zodat ook gastouders die nog niet zo ver zijn, meegroeien.

• Start verplichtingen: 1 juli 2026.
• Daarna nog 12 maanden gewenningsperiode:
• In dat eerste jaar legt de GGD vast wat er al gedaan is en wat nog niet, maar zonder directe sancties.
• Hierdoor krijgen gastouders en bureaus extra ruimte om volledig te wennen.

4. De drie hoofdthema’s van de nieuwe maatregelen

Thema 1: Professionalisering van gastouders

1. Pedagogisch werkplan
• Iedere gastouder moet een eigen actueel pedagogisch werkplan hebben welke eventueel jaarlijks wordt bijgewerkt.
• Een kindvolgsysteem hierin is niet noodzakelijk, wel moet de gastouder kunnen uitleggen hoe dat de ontwikkeling gevolgd wordt.
• Gastouderbureau Betsie zal hiervan een concept opstellen en deze delen zodat de gastouder alleen de vragen hiervan hoeft te beantwoorden.
2. Permanente educatie
• Verplichting: 7 uur scholing per jaar. Dit kan van alles zijn zoals het volgen van een webinar, stukken tekst (vakliteratuur) lezen, themabijeenkomst bezoeken,  training, workshop, online module, vakliteratuur. De inhoud kiest de gastouder zelf, zolang deze bijdraagt aan verantwoorde opvang. EHBO valt niet onder permanente educatie.
• Het gastouderbureau zal hiervoor +/- om de maand iets aanbieden in de vorm van b.v. webinars, themabijeenkomsten, vakliteratuur etc. Dit wordt genoteerd op een zogenaamd Permanente educatie formulier wat door de gastouder elke keer aangevuld wordt om zo aan de 7 uur jaarlijks te komen. 
3. Pedagogische coaching door het gastouderbureau.
• Verplichting: 3 uur coaching per jaar per gastouderbureau. Dit kan individueel, in groep, online of fysiek. Dit wordt vastgelegd in een verslag.
4. Achterwacht (Al gecommuniceerd in april 2025)
• Elke gastouder moet een achterwacht hebben, ongeacht het aantal kinderen.
• Binnen 15 minuten beschikbaar in noodgevallen.
• Geen diploma of VOG vereist.
5. Pedagogische module (alleen verplicht voor nieuwe gastouders)
• Alleen verplicht voor nieuwe gastouders. Geregistreerde gastouders zijn volledig uitgezonderd, ongeacht vooropleiding of ervaring.

Thema 2: Begeleiding door het gastouderbureau

• Update van het pedagogisch beleidsplan.
• Pedagogische coaching geven aan gastouders.
• Maximaal twee bureaus per gastouder toegestaan. Wees gerust hiervoor geldt een lange overgangsregeling. Als je bij 3 verschillende gastouderbureaus contracten hebt lopen dan mag je die laten lopen tot dat bij een van de gastouderbureaus de relaties stopt. Mocht je 2 gastouderbureaus hebben en je wilt overstappen naar een ander gastouderbureau dan is dat ook mogelijk.

Thema 3: Toezicht door de GGD (als sinds 2022)

• Nieuwe regel: iedere gastouder wordt (in principe) minimaal eens per 2 jaar bezocht door de GGD.

5. Afschaffing van bestaande regels

• Speeltoestellen en kinderbedjes vallen niet meer onder de Warenwet. → Einde van de eerdere onrust.
• Voortgangsgesprekken mogen telefonisch / digitaal plaatsvinden (niet meer verplicht fysiek).

6. Verruimingen (amendementen)

• Eigen kinderen tellen mee tot 8 jaar in de beroepskracht-kindratio (BKR) (voorheen tot 10 jaar). → geeft meer ruimte in bezetting.
• Kinderopvangtoeslag ook voor gastouders die hun eigen kinderen bij een andere gastouder plaatsen (voorheen alleen mogelijk bij dagopvang/BSO).

8. Nieuwe situatie rond GGD-rapportage

• Concept-inspectierapporten worden niet meer automatisch naar het gastouderbureau gestuurd, alleen naar de gastouder zelf. Advies van Betsie: deel dit rapport zelf met je bemiddelingsmedewerker, zodat het bureau je kan ondersteunen.

VOORNEMEN GASTOUDERBUREAU BETSIE
Hoe ziet op dit moment gastouderbureau Betsie dit: Let op: Dit kan wijzigen aangezien alle gastouderbureaus nog aan het uitzoeken zijn wat de beste methode is.

Fysieke bezoeken (2 per jaar):

1. Bezoek 1: Risico-inventarisatie (veiligheid & gezondheid)
2. Bezoek 2: Coaching → coachinggesprek bij de gastouder, ondertekenen van formulier.

3. Contactmoment via telefoon/videobellen: Voortgangsgesprek met de gastouder.

Huidige gastouderklapper

Welke zaken wijzigen in de huidige gastouderklapper van de gastouder;

• Nieuw inhoudsopgave
• Pedagogisch werkplan
• Permanente educatie formulier
• Coachingsformulier (Ingevuld door het gastouderbureau)

Belangrijk om te weten: Het pedagogisch werkplan, permanente educatie en coaching zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden:

• Het werkplan vormt de basis.
• Permanente educatie geeft verdieping en verbreding.
• Coaching zorgt voor vertaling naar de praktijk.